|
|
انسان: کتاب کامل هستی
«دل کتاب دیده است.»
عرفان میآموزد که در کنه موجودیت انسان علم هستی نهفته است و همانگونه که کلیه دانش وجودی و چگونگی مراحل رشد یک درخت در بذر آن مکنون است، انسان نیز واجد علم ازلی است که موجودیت و چگونگی سیر او را رقم میزند. انسان یک کتاب کامل است، کتابی که خواندن آن، صرفاً از طریق شناخت علم ازلی مستتر در آن میسر میباشد.
نبی اکرم حضرت محمد(ص) در نهج الفصاحه میفرماید:
«علم در آسمان نیست که بر شما نازل شود و در زمین نیست، پس برای شما نمیروید بلکه مکنون در شما است. به اخلاق روحانیون متخلّق شوید تا برای شما ظاهر شود.»
هر فردی قادر به شناخت و کشف علم مکنون در خویش میباشد. بنابراین جهت دستیابی به این دانش مطلق میبایست به درون خود رجوع نمود و موجودیت خود را به عنوان محقق و آزمایشگاه محل تحقیق و همچنین موضوع تحقیق مورد بررسی و کنکاش قرار داد.
پروفسور نادر عنقا در کتاب «Sufism and Knowledge» مراتب وجودی انسان را به شرح زیر توصیف مینمایند:
«انسان بطور کلی در چهار مجموعه که محور تحقیقات و تعمق و بود اوست بروز و حشر و نشر دارد:
- ـ لایه بیرونی که مرتبه طبیعت است. این مرتبه از موجودیت انسان، محیط نشر مادی و آزمایشگاه نظری و میدان تجربه استعدادات درونی و محل تدارک تقاضاها است.
- ـ مرتبه دوم محیط جسدی و سلولی و متقاضی و متأثر و در اصل مکانیکی انسان است که براساس قوانین ذاتی خود عمل میکند. در این مرتبه مجموعهای از فعالیتهای حواس، افکار، نیازها و تجارب سلولی و همچنین اکتسابیات فرهنگی و قومی و استعدادات شخص کارگزار میباشند. علوم پزشکی توجه خود را بر روی این لایه از موجودیت انسان معطوف داشته و پیشرفتهای موجود در زمینه تکنولوژی و مداوای امراض، متوجه به این لایه از موجودیت سلولی و ارگانیک انسان میباشد.
- ـ سومین مرتبه از موجودیت انسان، محیط پرورشی و نفوذی و رابطی اجسام مغناطیسی و توانهای اندیشهای و حواسی و روانی درونی میباشد.
- ـ مرتبه چهارم در عمق موجودیت انسان و عالَمِ اسرارآمیز باطنی اوست که نقطه استقرار شخصیت حقیقی و هویت انسان میباشد. این مرتبه منبع علم ازلی و مورد خطاب پیامبران عظام در تعالیم آنان میباشد. تعالیم مکتب طریقت اویسی شاه مقصودی بر روی این مرتبه از موجودیت انسان استوار است.»1
هر یک از مراتب موجودیت انسان دارای مشخصات و مختصات خاص خود بوده و حوزه عملکرد آن نیز مشخص است. تعالیم پیامبران جهت شناساندن کلیه مراتب وجودی انسان و روابط موجود فیمـابین محیطهای گوناگون از موجودیت او و ارتباط همه جانبه آن با هستی میباشد. در اصل هدف، شناخت قوانین هستی است که هویت وجودی شخص را شامل میشود تا او بتواند در صلح و آرامش زندگی نموده و ابدیت خود را بشناسد.
حضرت محمد(ص) میفرماید:
«علم به فراوانی آموختن نیست بلکه آن نوری است که خداوند در دل هر کس که بخواهد میاندازد.»
1. Hazrat Salaheddin Ali Nader Shah ANGHA, Sufism and Wisdom , مکتب طریقت اویسی شاه مقصودی ® Publication, Washington D.C. 1997, pp. 18-19.